GENEL BİLGİ

1 hafta kadar Mısır Kahire’de idim. Bulunduğum proje Mısır’da inovasyon sisteminin geliştirilmesi ve altyapısının güçlendirilmesini amaçlıyor. Bu seyahatle sınırlı olmak üzere gördüklerimi aktarayım. Mısır’da elbette halen çalışan bir sistem var. Ancak verimi oldukça düşük. Ana nedeni, kısmen bizde de olduğu gibi nitelikli çalışmalar (ar-ge inovasyon) için etkin mekanizmaların olmaması. İyi üniversiteler var ve nitelikli insan yetişiyor. Ancak üniversitelerin iş dünyası ile etkileşimi çok sınırlı. İmalat sektörü yüksek oranda ithalata bağımlı.

Bu arada Türkiye, bölgede var bazı alanlarda oldukça etkin. 200’den fazla firma bölgede. Şişecam Paşabahçe markası ile, Hayat Kimya prima bebek bezleri ile pazardalar, ayrıca pek çok Türk tekstil firması burada ve aslında bir tür know-how transferi de gerçekleşiyor. Yollarda epeyce Doğan Şahin marka arabalar hala aktif.

Türkiye ile Mısır arasında 5 Milyar doları aşan bir ticaret hacmi var TR lehine. Ülke 105 milyon ve genç bir nüfusu var, bölgedeki en önemli hub dan birisi. Pek çok Afrika ülkesi ile serbest ticaret anlaşması var. Asgari ücret “şimdilik” TR ın yarısı kadar. Gün itibariyle yakıtın litresi 8 TL. Net bir maliyet avantajı sağlıyor.

Tekstil, kimya sektörü iyi durumda, Nissan Motors başta olmak üzere araba üretim hatları var, son dönemlerde ev elektroniği üretimi de gelişiyor. Kablo tarafında TR’a iyi bir tedarik sağlıyorlar. 105 M. nufus ile ucuz işgücünde önemli bir fırsat barındırıyor. Ancak ithalat (78 M USD), ihracatın (36 M USD) iki katı ve bu oran dünya ortalamalarının oldukça üzerinde.

GÖZLEMLER

Gelelim ben hangi tecrübeleri edindim. Üç üniversite ve bir organize sanayi bölgesi (6 of October) gezdik

CPC Egypt

(Ekipte 2 İtalyan, 1 Fransız, 3 adet de ulusal uzman var). Gezdiğimiz sanayi işletmesinin birinde Türkiye’deki “tasarım merkezi” oluşum desteğinin bilinmesi sürpriz oldu. Firmanın Türkiye iş ortağı nedeniyle bu bilgi sahip olduğunu öğrendik.

İnovasyona servis sağlayıcı grubunda en çok etkilendiğim Nil (Nile) üniversitesi oldu. Özel bir üniversite ancak sanayinin inovasyon ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde yapılanmış. Bölüm Dr. Heba Labib hanım tarafından yönetiliyor. İçerideki ürün geliştirme, yazılım geliştirme gibi kapasiteler sektörden gelen uzmanlarla sağlanıyor ve giderleri bankalarla yapılan kontratlarla finanse ediliyor. Almanya’ da bu konularda bölgede oldukça aktif.

https://nu.edu.eg/index.php

Endüstriyel ürün tasarımı, tersine mühendislik, gömülü sistemlerle çalışan uç birim cihazlar gerçekleştirilen projeler arasında. Endüstriden gelen bu ekip, bağlantıları ile öğrencilere mentorluk akışı da sağlıyor. Bu da diğer önemli bir detay oldu bizim açımızdan.

Nil Üniversitesi alanında yerleşik “Micro Factory”, oldukça güzel bir prototipleme merkezi. Bursa’dan MaviJet firmasının su jetini gördüm. Teknik yenetici özel sektörde plastik enjeksiyonda epeyce çalışmış makine ve kalıp konusunda uzman birisi. Kaliteli prototip yaptırmak mümkün. Almanya, bu inovasyona dayalı gelişim için pek çok proje ile Mısır’da sahada.

a picture of a building

Burada TR’ daki TTO’ ların fonksiyonunun Endüstri sanayi bölgelerine yakın şekilde konumlanmış bir formu planlanıyor. Sadece bir arayüz değil aynı zamanda içeride de belirli kapasiteleri barındırması düşünülüyor. TR’da pek olmayan bir model, bu nedenle sonuçlarını ilgiyle merak ediyorum.

SONUÇ

Burada tabi, Mısır’lı sanayicinin ilgisini çekebilmek önemli bir konu. Tedarik zinciri ve Çin’den lojistik maliyetlerin şekillendirmesi bu sürecin hızlanması için fırsat sağlıyor. TR ile kıyaslandığında gidecekleri epeyce yol var (mesela düzgün etkili bir hibe sistemi yok). Genel anlamda oldukça ileride olduğumuzu söyleyebilirim, ancak Teknoloji Transfer Ofisi modellerimizi endüstri sanayi bölgelerine yakınlık açısından etkinliğini gözden geçirmemiz iyi olabilir.